Struktura merytoryczna rubryk i wkładek opisowych Białej Karty
Formularz karty ewidencyjnej wymusza precyzyjną identyfikację badanego obiektu zarówno w wymiarze muzealno-historycznym, jak i czysto warsztatowym. Część czołowa arkusza rejestruje określenie zabytku, dokładny czas powstania (z rozróżnieniem roku konstrukcji modelu i daty wytworzenia konkretnego podwozia), nazwę wytwórni macierzystej oraz ewentualnej firmy karoseryjnej, jak również numery identyfikacyjne podwozia, nadwozia i bloku silnika.
Zasadniczy ciężar inżynierski spoczywa na rubrykach poświęconych materiałowi, technice wykonania oraz opisowi formalnemu obiektu. W przypadku automobilu lub motocykla standardowy obszar rubryki na arkuszu głównym jest niewystarczający, dlatego integralną częścią naszego opracowania są numerowane wkładki do karty ewidencyjnej. Opisujemy w nich kolejno: ustrój nośny (rama podłużnicowa, kratownicowa, płyta podłogowa lub nadwozie samonośne), geometrię i architekturę bryły nadwozia, kinematykę zawieszenia przedniego i tylnego, budowę rozrządu i układu zasilania silnika, stopniowanie skrzyni przekładniowej oraz instalację elektryczną wraz z osprzętem oświetleniowym.
- Rys historyczny rozdzielający globalną genezę typoszeregu fabrycznego od udokumentowanych dziejów badanego egzemplarza
- Wykaz zastosowanych materiałów konstrukcyjnych: blachy stalowe głębokotłoczone, odlewy żeliwne i aluminiowe, drewno szkieletowe, stopy mosiądzu, skóry naturalne i tkaniny tapicerskie
- Rzetelna diagnoza stanu zachowania poszczególnych podzespołów z wyszczególnieniem przeprowadzonych dawniej prac renowacyjnych
- Postulaty konserwatorskie określające właściwe warunki przechowywania, smarowania i konserwacji profili zamkniętych
Dokumentacja fotograficzna 10×15 cm i rygor poligraficzny egzemplarzy archiwalnych
Wojewódzkie Urzędy Ochrony Zabytków oraz Narodowy Instytut Dziedzictwa przykładają ogromną wagę do trwałości fizycznej składanych kart. Obydwa egzemplarze urzędowe drukujemy na sztywnym brystolu bezkwasowym o wysokiej gramaturze, odpornym na żółknięcie i deformacje podczas wieloletniego przechowywania w teczkach ewidencyjnych. Niedopuszczalne jest stosowanie zwykłego papieru biurowego ani amatorskich wydruków atramentowych rozmazujących się pod wpływem wilgoci.
Równie surowe reguły dotyczą materiału ilustracyjnego. Zdjęcia nie mogą być nadrukowywane bezpośrednio na papierze wkładki – muszą mieć postać naświetlanych odbitek na papierze fotograficznym (najczęściej w formacie 10×15 cm oraz miniatury identyfikacyjnej na pierwszej stronie arkusza głównego), trwale wklejanych klejem archiwalnym i podpisanych numerem ujęcia. Pojazd fotografujemy w pełnym, rozproszonym oświetleniu dziennym na uporządkowanym tle pozbawionym współczesnych szyldów reklamowych, innych zaparkowanych samochodów czy elementów placu budowy.
Zestawienie rubryk i załączników w komplecie Białej Karty
Każda strona główna oraz każda wkładka opisowa i fotograficzna zostaje opatrzona datą sporządzenia oraz czytelnym podpisem autora opracowania – mgr inż. Michała Pachuckiego – co gwarantuje pełną rozliczalność merytoryczną dokumentu przed konserwatorem wojewódzkim.
| Element opracowania | Zawartość inżyniersko-konserwatorska | Wymóg formalny WKZ / NID |
|---|---|---|
| Arkusz tytułowy i metrykalny | Nazwa obiektu, datowanie, wytwórca, numery VIN/ramy/silnika, wymiary gabarytowe, masa własna, dane właściciela | 2 jednobrzmiące oryginały na kartonie archiwalnym + fotografia główna ujęcia 3/4 |
| Rys historyczny i bibliografia | Historia powstania modelu, wolumen produkcji, losy egzemplarza, wykaz literatury fachowej i katalogów źródłowych | Język naukowy wolny od sformułowań reklamowych i niezweryfikowanych legend rynkowych |
| Opis techniczny na wkładkach | Systematyczna charakterystyka nadwozia, silnika, napędu, zawieszenia, hamulców, kół i wyposażenia wnętrza | Ścisła terminologia budowy pojazdów, zgodność parametrów z danymi fabrycznymi epoki |
| Wkładki fotograficzne (10×15 cm) | Rzuty przedni, tylny, oba boki, ujęcia ukośne, komora silnika, kabina, bagażnik, tabliczka znamionowa i pole numerowe | Odbitki na papierze fotograficznym, ostre detale, czyste tło, brak obiektów postronnych |
Pytania szczegółowe
Przepisy formalnie dopuszczają podpisanie wniosku przez właściciela, jednak większość Wojewódzkich Konserwatorów Zabytków wymaga dołączenia opinii uprawnionego rzeczoznawcy samochodowego potwierdzającej minimum 75% oryginalności podzespołów oraz odrzuca karty zawierające błędy w nomenklaturze technicznej, niepełny opis układów mechanicznych lub nieprawidłowy skład poligraficzny wg instrukcji NID.
W zależności od złożoności konstrukcyjnej pojazdu oraz wytycznych danej delegatury WKZ kompletna dokumentacja obejmuje zazwyczaj od 10 do 18 odbitek fotograficznych dokumentujących pełną bryłę z każdej strony, detale charakterystyczne, deskę rozdzielczą, przedział pasażerski, jednostkę napędową oraz trwałe cechy identyfikacyjne.
Karta Ewidencyjna Zabytku Ruchomego Techniki jest przypisana do samego obiektu zabytkowego, a nie do osoby dotychczasowego właściciela. Po zbyciu pojazdu w kraju nabywca nie musi sporządzać nowej Białej Karty – wystarczy pisemna aktualizacja danych nowego właściciela i nowego miejsca przechowywania zgłoszona właściwemu Wojewódzkiemu Konserwatorowi Zabytków.